សូម៉ាលីលែន ប្រារព្ធទិវាឯករាជ្យលើកដំបូង បន្ទាប់ពីអ៊ីស្រាអែលទទួលស្គាល់

សូម៉ាលីលែន ប្រារព្ធទិវាឯករាជ្យលើកដំបូង បន្ទាប់ពីអ៊ីស្រាអែលទទួលស្គាល់

សូម៉ាលីលែន (Somaliland) បានប្រារព្ធខួបឆ្នាំដំបូងនៃឯករាជ្យភាពរបស់ខ្លួន បន្ទាប់ពីការទទួលស្គាល់ពីប្រទេសអ៊ីស្រាអែល ប៉ុន្តែមិនមែនប្រជាជនទាំងអស់នៅតំបន់បំបែកខ្លួនពីសូម៉ាលីនេះ កំពុងអបអរសាទរសម្ព័ន្ធមិត្តថ្មីនោះទេ។

មនុស្សរាប់ពាន់នាក់បានប្រមូលផ្តុំគ្នានៅរដ្ឋធានី Hargeisa កាលពីថ្ងៃចន្ទ ដើម្បីចូលរួមព្យុហយាត្រាយោធា និងការសម្តែងរបាំប្រពៃណី។ បរិយាកាសអបអរសាទរត្រូវបានជំរុញបន្ថែម បន្ទាប់ពីអ៊ីស្រាអែលសម្រេចទទួលស្គាល់ឯករាជ្យភាពរបស់ Somaliland កាលពីខែធ្នូ ដែលជាប្រទេសដំបូងគេធ្វើដូច្នេះ ចាប់តាំងពីការប្រកាសស្វ័យភាពពីសូម៉ាលីនៅឆ្នាំ ១៩៩១។

លោកប្រធានាធិបតី Abdirahman Mohamed Abdullahi បានថ្លែងទៅកាន់ហ្វូងមនុស្សថា Somaliland បានបំពេញគ្រប់លក្ខខណ្ឌនៃប្រទេសមួយដែលមានសន្តិភាព គោរពច្បាប់ និងប្រជាធិបតេយ្យ។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «សំណួរដែល Somaliland សួរពិភពលោក មិនមែនថា តើយើងសមនឹងទទួលបានការទទួលស្គាល់ឬអត់ទេ ប៉ុន្តែគឺថា នៅពេលណា»។

មេដឹកនាំ Somaliland បាននិយាយថា ស្ថិរភាព ប្រជាធិបតេយ្យដែលមានកម្រិត និងទីតាំងភូមិសាស្ត្រនៅលើឈូងសមុទ្រ Aden ជិតផ្លូវដឹកជញ្ជូនសំខាន់ៗ និងប្រទេសយេម៉ែនដែលរងជម្លោះ ធ្វើឱ្យតំបន់នេះក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលយុទ្ធសាស្ត្រផ្នែកយោធា និងពាណិជ្ជកម្ម។

ពួកគេសង្ឃឹមថាដៃគូផ្សេងទៀត រួមមានសហរដ្ឋអាមេរិក អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម និងអេត្យូពី នឹងដើរតាមអ៊ីស្រាអែល ប៉ុន្តែមកទល់ពេលនេះ ការទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការនៅមិនទាន់ពង្រីកបន្ថែមទេ។

ការបំបែកខ្លួននេះនៅតែជាបញ្ហាចម្រូងចម្រាសខ្លាំង។  សហភាពអាហ្វ្រីក (African Union) និងដៃគូអន្តរជាតិជាច្រើន ប្រឆាំងនឹងការទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការ ដោយបារម្ភថាវាអាចជំរុញចលនាបំបែកខ្លួនផ្សេងទៀតនៅទ្វីបនេះ។

ការសម្រេចរបស់អ៊ីស្រាអែលក៏បានបែងចែកមតិនៅក្នុង Somaliland ផងដែរ ដែលជាតំបន់មានប្រជាជនភាគច្រើនជាមូស្លីម។ ប្រជាជនខ្លះបានទទួលយកទំនាក់ទំនងថ្មីនេះ ដោយឃើញទង់ជាតិអ៊ីស្រាអែលលេចឡើងនៅផ្ទះ និងអាជីវកម្មមួយចំនួន។ ប៉ុន្តែអ្នកផ្សេងទៀតមើលឃើញសម្ព័ន្ធភាពនេះដោយការសង្ស័យខ្លាំង ជាពិសេសខណៈអ៊ីស្រាអែលកំពុងបន្តសង្គ្រាមនៅតំបន់ Gaza Strip។

សកម្មជនក្នុងតំបន់និយាយថា មនុស្សរាប់សិបនាក់ រួមមានអ្នកប្រាជ្ញសាសនា និងយុវជនដែលកាន់ទង់ជាតិប៉ាឡេស្ទីន ត្រូវបានចាប់ខ្លួនអំឡុងពេលការតវ៉ាប្រឆាំងនឹងទំនាក់ទំនងថ្មី។

Somaliland ក៏មិនទាន់គ្រប់គ្រងទឹកដីដែលខ្លួនអះអាងបានទាំងស្រុងដែរ។ រដ្ឋភាគឦសានថ្មីមួយនៃសូម៉ាលី បានអះអាងថា តំបន់ភាគខាងកើតមួយចំនួនស្ថិតក្រោមអំណាចរបស់ខ្លួន។ កងកម្លាំង Somaliland បានប្រយុទ្ធជាមួយក្រុមត្រកូលក្នុងស្រុកនៅទីនោះក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ ដោយមានការបាញ់ផ្លោងទៅលើមន្ទីរពេទ្យ សាលារៀន វិហារអ៊ីស្លាម និងតំបន់លំនៅដ្ឋាន។ Amnesty International បាននិយាយថា មនុស្សរាប់រយនាក់ ឬអាចរាប់ពាន់នាក់ បានស្លាប់ ឬរងរបួស ហើយប្រហែល ២០០,០០០ នាក់បានផ្លាស់ទីលំនៅ។

លោក Ahmed Ali Shire សមាជិកសភារដ្ឋ North East មកពីទីក្រុង Las Anod ដែលនៅតែមានស្លាកស្នាមពីការប្រយុទ្ធថ្មីៗនេះ បានព្រមានថា ការចូលរួមរបស់អ៊ីស្រាអែលអាចបង្កហានិភ័យឱ្យជម្លោះផ្ទុះឡើងវិញ ដោយនិយាយថាវាអាចធ្វើម្តងទៀតនូវការជ្រៀតជ្រែកពីបរទេស ដែលធ្លាប់ជំរុញសង្គ្រាមស៊ីវិលនៅសូម៉ាលីក្នុងទសវត្សរ៍ ១៩៨០។

នៅទីក្រុង Hargeisa អារម្មណ៍គាំទ្រមានភាពខ្លាំង ប៉ុន្តែមិនមានការឯកភាពទាំងស្រុងទេ។ អ្នករស់នៅតំបន់នោះម្នាក់ឈ្មោះ Dahir Omar Bile អាយុ ៤២ ឆ្នាំ បាននិយាយថា លោកព្រួយបារម្ភថា អាកប្បកិរិយារបស់អ៊ីស្រាអែលនៅ Gaza នឹងប៉ះពាល់ដល់ការខិតខំស្វែងរកការទទួលស្គាល់ទូលំទូលាយរបស់ Somaliland។

លោកបាននិយាយថា៖ «Somaliland បានតស៊ូយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ឯករាជ្យភាពរបស់ខ្លួន ប៉ុន្តែខ្ញុំមិនអាចទុកចិត្តនាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែល Benjamin Netanyahu បានទេ។ គាត់បានសម្លាប់កុមារដែលមានអាយុដូចកូនរបស់ខ្ញុំ»។

មនុស្សជាច្រើនក៏ព្រួយបារម្ភអំពីការសងសឹកផងដែរ។ ក្រុមឧទ្ទាម Houthis នៅប្រទេស Yemen ដែលគាំទ្រដោយអ៊ីរ៉ង់ បានគំរាមវាយប្រហារ Somaliland ប្រសិនបើអ៊ីស្រាអែលបង្កើតវត្តមានយោធាដែលរំពឹងទុកនៅទីនោះ។
លោក Bile បាននិយាយថា ការគំរាមកំហែងពីក្រុម Houthi បានធ្វើឱ្យប្រជាជនជាច្រើនមានការភ័យខ្លាច៕